جمعه, 29 شهریور 1398 - Friday 20 September 2019

به نقل ازوبلاگ هرند الماس شرق اصفهان، 

 

یکی از مراسم هایی که از گذشته تا به حال در شهر هرند برگزار می شود، مراسم پُر سر و صدای عروسی (ازدواج) است، که معمولا طی چند مرحله انجام می گرفت.
1) مراسم عروس پسندیدن و صورت قباله نوشتن یا در واقع مراسم نامزدی: زمان های قدیم در شهر هرند، انتخاب همسر برای پسران به عهده ی پدر و مادر بود و آنان بر اساس تجربه ای که داشتند برای فرزندانشان همسر انتخاب می کردند. البته نظر دختر و پسر هم مهم بود و ابتدا پدر و مادر به پسر خود می گفتند: "آیا فلان دختر را می خواهی؟" و پسر هم اگر دختری را دوست می داشت به پدر و مادرش می گفت تا بروند با خانواده ی دختر صحبت کنند؛ خلاصه کار پسر فقط گفتن بله و دادن رضایت بود و بقیّه ی کارها به عهده ی پدر و مادر، بخصوص مادر، بود.
بدلیل اینکه در قدیم وسایل ارتباطی مثل: تلفن، موبایل و ... وجود نداشت، پدر و مادر پسر، فردی را به عنوان دلّال به خانه ی دختر می فرستادند تا اجازه ی خواستگاری را از پدر و مادر دختر بگیرد و اگر اجازه دادند، پسر با پدر و مادرش یا اگر احیانا پدر و مادر پسر از دنیا رفته بودند، با عمویش به خانه ی عروس می رفتند و پس از صحبت و توافق بر سر مهریّه، صورت قباله ای توسّط امام جماعت یا بزرگان محلّه نوشته می شد و افراد حاضر در جلسه، زیر آن را به عنوان شاهد مُهر یا امضاء می کردند. در ضمن، صورت قباله های قدیم که در شهر هرند رسم بود، عبارت اند از: 10 مَن مِس (به سنگ کیلوی تبریز) - 10 مثقال طلا – یک دست رخت خواب – دو تخته گلیم یا نَمَد – وسایل حمّام و نیم یا یک دانگ خانه ی مسکونی.
2) مراسم خطبه خواندن و جاری شدن صیغه ی عقد: بعد از نوشتن صورت قباله، اگر دو خانواده مایل بودند، همانجا عاقد خطبه ی عقد را می خواند؛ وگرنه با توافق دو خانواده، یک روز را به عنوان مراسم عقدکنان انتخاب می کنند و در آن روز جشنی به پا کرده و به خواندن خطبه ی عقد می پردازند.
در شهر هرند، عاقد اوّل به اتاق عقد، که عروس در آن بر سر سفره ی عقد نشسته است و مهمانان هم دور او جمع شده اند، می رود و بعد از سه بار خواندن خطبه، وکالت (بله) را از عروس می گیرد و سپس به مجلس مردان می آید و با گرفتن وکالت (بله) از داماد، به اجرای صیغه ی عقد و خواندن صورت قباله برای حاضرین می پردازد و بدین ترتیب، دختر و پسر محرم و شریک زندگی یکدیگر می شوند.
شب بعد از عقد، داماد و خانواده اش به همراه عموها، عمّه ها، دایی ها و خاله ها، مهمان خانواده ی عروس هستند که در شهر هرند به آن "مهمانی پُشت عقد" می گویند. درضمن، دختر و پسر تا قبل از مراسم عقدکنان، حق دیدار یکدیگر را نداشتند، مگر اینکه در مجلسی عمومی یکدیگر را بر حَسَب اتّفاق ببینند.
بهتر است بدانید، مراسم عقد با آوردن خُنچه از خانه ی داماد به خانه ی عروس شروع می شود؛ خُنچه، سینی هایی است که وسایل پذیرایی از مدعوّین، لباس به جهت عروس و نزدیکان عروس و ... را در آن می گذاشتند و توسّط جوانان و نوجوانان حمل می شد. در مراسم عقد، اهل محل، فامیل و آشنایان دو خانواده دعوت می شدند و دعوت گرفتن به وسیله ی خادمین، اطرافیان و وابستگان عروس و داماد که "پاکار" نامیده می شدند، انجام می گرفت. پس از اجرای صیغه ی عقد، از مهمانان با نُقل و شیرینی و امروزه میوه پذیرایی می شد و سپس داماد را به اتاق عقد دعوت می کردند.
3) مراسم عروسی و رفتن عروس و داماد به حِجله (حَنجله) که معمولا سه شبانه روز به طول می انجامید.
در زمان های قدیم، فاصله ی زمان عقد تا عروسی کمتر از یک سال بود و گاهی اوقات کمتر از یک روز هم طول نمی کشید، ولی امروزه برای آشنایی بیشتر دختر و پسر با هم، مراسم عقد یا نامزدی حدود یک سال ادامه می یابد.
مراسم عروسی در آن روزها در شهر هرند، بسیار جالب و دیدنی بود؛ این مراسم با بردن جهیزیّه ی عروس به خانه ی داماد آغاز می شد. جهیزیّه را در سینی هایی می چیدند و حدود 30 تا 40 نفر که اکثرا نوجوانان بودند، این سینی ها را روی سر می گذاشتند و همراه با دایره زن ها (داریه زِن ها) و سر دادن شُعارهای مذهبی، به طرف خانه ی داماد می رفتند و پس از تحویل جَهاز، داماد مبلغی را به عنوان دستمزد به آنان می داد.
در مراسم عروسی که تمام خرج آن با داماد بود (البته خرج مراسم عقد برعهده ی عروس بود)، فامیل و آشنایان دو خانواده به صرف ناهار یا شام دعوت می شدند و در طول مراسم عروسی، که در قدیم سه شبانه روز طول می کشید، درب منزل داماد به روی جوانان و اهل محل باز بود و جوانان در آنجا به زدن ساز، ترانه خوانی و انجام نمایش می پرداختند و پس از صرف شام، عروس و داماد را تحت عنوان "عروس کِشان" به منزل داماد (حِجله یا حَنجله) می بردند؛ درضمن شام عروسی در قدیم عبارت بود از: برنج و روغن، آب گوشت و شیرین پلو، ولی امروزه بیشتر چلو مُرغ یا چلو جوجه است.
مراسم داماد کِشان و عروس کِشان: در زمان های قدیم در شهر هرند رسم بود، داماد و عروس را به حمّام می بردند (چون حمّام خصوصی نبود، به حمّام عمومی می رفتند و در قدیم هر چهار محلّه ی شهر هرند دارای حمّام خزینه ای بود که متأسّفانه همه را به جز حمّام شهیدیان (کُشته) و باغ گُل خراب کردند)، به این ترتیب که آنان به همراه جوانان (عروس با زنان و داماد با مردان) وارد حمّام می شدند و فردی بنام "دلّاک" آنان را کیسه می کشید. پس از استحمام، داماد و عروس را در رَخت کن (سربینه) حمّام حدود یک ساعت و نیم نگه می داشتند و مشغول خواندن رباعی می شدند که در پایان هر مصراع از رباعی، مردم جمله ی "ای والله ( ای وُل لا)" را می گفتند و سپس مقداری نُقل و پول خُرد بر سر عروس و داماد می ریختند که این پول در طاس (ظرف) مخصوصی جمع می شد و حمّامی و دلّاک آن را با هم تقسیم می کردند (امروزه بدلیل وجود حمّام های خصوصی، این رسم از رونق افتاده است).
بعد از بیرون آمدن عروس و داماد و همراهان از حمّام، مراسم عروس و داماد کِشان شروع می شد و مُطربان و تماشاچیان با زدن آهنگ و دست، عروس و داماد را به حِجله (حَنجله) می برند و در راه چند دقیقه ای برای رباعی گفتن و رَقّاصی کردن توقّف می کردند. با رفتن عروس و داماد به حِجله، مراسم عروسی تمام می شود و شب زِفاف آغاز می گردد.
فردای شب عروسی در شهر هرند، از قدیم تا امروز مراسمی بنام "پا تختی" رسم بوده و هست که در این مراسم، مهمانان هدایایی را به عنوان "ساچِق یا ساچِقی" برای عروس و داماد می آوردند، ضمنا این مراسم فقط مخصوص بانوان است.
آخرین مراسمی که بعد از مراسم های عقد، عروسی و پا تختی انجام می گیرد، مراسم دست بوسان است که عروس و داماد به خانه ی پدر خانم یا بزرگ و سرپرست عروس می روند.

منابع
1)نوشته های آقای غلامرضا کلانتر هرندی
2)تحقیقات میدانی از کهن سالان شهر هرند

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آخرین اخبار